Mã HS là thuật ngữ phổ biến trong xuất nhập khẩu, đóng vai trò quan trọng trong thủ tục hải quan. Đặc tính đa dạng của hàng hóa làm cho việc xác định mã HS trở nên phức tạp, áp sai có thể khiến lô hàng bị hải quan bác tờ khai hoặc truy thu thuế. Project Shipping xin chia sẻ đến bạn 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa đơn giản và dễ nhớ nhất!
Mã HS là gì?
HS là viết tắt của Harmonized Commodity Description and Coding System (Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa), là một mã số được sử dụng với mục đích phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu theo Hệ thống phân loại do Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) phát hành. Bộ 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa dưới đây (General Rules for the Interpretation – GRI) chính là căn cứ pháp lý quốc tế để xác định đúng mã cho từng mặt hàng.
Cập nhật 2026: Tại Việt Nam, Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu hiện hành được ban hành theo Thông tư 31/2022/TT-BTC, xây dựng trên nền Hệ thống HS và Danh mục thuế quan hài hòa ASEAN (AHTN) 2022. Luật Hải quan sửa đổi có hiệu lực từ 01/03/2027 bổ sung quy định giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử, nhưng không thay đổi bản chất 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa vốn dựa trên Công ước HS của WCO. Doanh nghiệp vẫn cần tra cứu đúng phiên bản danh mục hiện hành khi áp mã, tránh dùng bảng mã cũ đã hết hiệu lực.
Cấu trúc của mã HS
Trước khi đi vào chi tiết quy tắc áp mã HS của hàng hóa, cần hiểu cấu trúc của một mã HS bao gồm bốn phần chính như sau:
- Phần: Mã HS bao gồm tổng cộng 21 hoặc 22 phần, mỗi phần đều có chú thích riêng.
- Chương: Mã HS bao gồm 97 chương, trong đó chương 98 và 99 dành riêng cho từng quốc gia. Mỗi chương được đặc trưng bởi hai ký tự đầu, cung cấp mô tả tổng quát về hàng hóa, và mỗi chương có chú thích riêng.
- Nhóm: Hàng hóa được phân chia thành từng nhóm chung, mỗi nhóm được đại diện bằng hai ký tự.
- Phân nhóm: Mỗi nhóm chung được chia ra thành các phân nhóm cụ thể hơn, bao gồm hai ký tự để định danh.
Vai trò của mã HS trong hoạt động xuất nhập khẩu
- Giúp xác định chính xác sản phẩm cụ thể được xuất nhập khẩu, đảm bảo sản phẩm được phân loại đúng cách và tuân thủ các quy định hải quan và thuế nhập khẩu.
- Mỗi mã HS code có mức thuế nhập khẩu riêng, việc phân loại đúng mã HS code giúp nhà nhập khẩu tính toán chính xác khoản thuế cần nộp và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế, tránh những rủi ro pháp lý sau này.
- Các quy định và hạn chế thường được áp dụng dựa trên mã HS code. Xác định sai mã HS code có thể dẫn đến thất thoát, chậm trễ hoặc vi phạm quy định hải quan.
- Việc tra cứu chính xác mã HS khi thực hiện các hoạt động xuất nhập khẩu là rất quan trọng để tránh những vấn đề pháp lý và hậu quả tiêu cực. Đây cũng là lý do cần nắm chắc quy tắc áp mã HS của hàng hóa trước khi khai báo.
6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa
Đây là phần nội dung chính của bài: 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa được WCO quy định phải áp dụng lần lượt theo thứ tự, chỉ chuyển sang quy tắc sau khi quy tắc trước không đủ căn cứ phân loại.
Quy tắc 1: Chú giải chương và định danh hàng hóa
Phần và Chương trong Mã HS chỉ hỗ trợ việc xác định vị trí của hàng hóa mà không có giá trị pháp lý trong việc phân loại. Chúng giúp dễ dàng tra cứu định danh hàng hóa nhưng không mô tả đầy đủ loại hàng. Chú giải của từng chương quyết định cách phân loại hàng hóa và là yếu tố quan trọng được áp dụng trong các quy tắc sau. Đảm bảo kiểm tra chú giải của Phần và Chương để phân loại chính xác hàng hóa là rất quan trọng.
Quy tắc 2: Sản phẩm chưa hoàn thiện và hợp chất cùng nhóm
Quy tắc 2a: Sản phẩm chưa hoàn thiện
Trong trường hợp sản phẩm chưa hoàn thiện nhưng có tính năng tương tự như sản phẩm hoàn thiện, nó có thể được phân loại vào cùng một mã HS với sản phẩm hoàn thiện.
Ví dụ, nếu một chiếc xe đạp thiếu yên xe vẫn sẽ được áp dụng mã sản phẩm của xe đạp hoàn thiện nếu yên xe được tháo rời và sẽ được lắp ráp sau này. Điều này áp dụng vì các bộ phận thiếu rời và sẽ được lắp ráp sau này để tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh.
Như vậy, dù sản phẩm chưa hoàn thiện nhưng có khả năng hoàn thiện sau này, nó vẫn được phân loại vào cùng mã HS với sản phẩm hoàn thiện tương đương để đảm bảo sự nhất quán và tiện lợi trong thực hiện quy định hải quan và thuế nhập khẩu.
Quy tắc 2b: Hỗn hợp, hợp chất của các nguyên liệu hoặc các chất
Quy tắc này áp dụng khi hàng hóa là một hỗn hợp của các nguyên liệu và chất liệu khác nhau:
- Nếu hỗn hợp hoặc hợp chất của các nguyên liệu hoặc chất thuộc cùng một nhóm, thì nó sẽ được phân loại trong nhóm đó.
- Nếu hỗn hợp hoặc hợp chất của các nguyên liệu hoặc chất thuộc các nhóm khác nhau, thì nó sẽ được áp mã dựa trên chất cơ bản nhất của hỗn hợp.
Ví dụ, nước rửa tay là một hỗn hợp của các chất hóa học như cồn, sodium lactate (chất hút ẩm), tinh dầu, v.v. Để phân loại hỗn hợp này, chúng ta sẽ áp dụng mã của chất cơ bản nhất, tức là nước rửa tay.
Bạn có thể tham khảo những nội dung liên quan khác về kiến thức chuyên ngành tại Project Shipping để nắm được thêm những thông tin bổ ích khác.
Quy tắc 3: Hàng hóa thuộc nhiều nhóm
Quy tắc 3a
Quy tắc này khẳng định rằng nhóm hàng hóa có mô tả chi tiết nhất sẽ được ưu tiên phân loại sản phẩm hơn các nhóm có mô tả tổng quát. Điều này giúp đảm bảo rằng sản phẩm được phân loại một cách chính xác và chi tiết nhất dựa trên các đặc điểm quan trọng nhất của nó.
Ví dụ 1: Trong trường hợp hỗn hợp nấu bia, mã HS code của sản phẩm được xác định dựa trên nguyên liệu chiếm tỷ lệ lớn nhất trong hỗn hợp. Trong trường hợp này, lúa mì chiếm 60% nên mã HS code được áp dụng là của lúa mì (mã HS 1001).
Ví dụ 2: Đối với chiếc thắt lưng, dù sản phẩm có các thành phần từ da, nhựa và nhôm, nhưng vì da là nguyên liệu chiếm ưu thế và có giá trị cao hơn, sản phẩm được phân loại với mã HS code cho hàng may mặc và phụ kiện quần áo bằng da (mã HS 4203). Điều này thể hiện sự ưu tiên cho nhóm hàng hóa có mô tả chi tiết nhất.
Quy tắc 3b
Khi không thể sử dụng quy tắc 3a để phân loại hàng hóa hỗn hợp, chúng ta có thể thực hiện phân loại dựa trên nguyên liệu hoặc các bộ phận cấu thành.
Ví dụ: Trong trường hợp của bộ sản phẩm máy tạo kiểu tóc, bao gồm máy tạo kiểu tóc, lược và ghim tóc, máy tạo kiểu tóc được xem là sản phẩm chính với tính năng đặc biệt nhất. Do đó, mã HS của máy tạo kiểu tóc sẽ được áp dụng cho toàn bộ bộ sản phẩm này.
Quy tắc 3c
Khi không thể áp dụng Quy tắc 3a hoặc 3b, Quy tắc 3c sẽ được áp dụng để phân loại hàng hóa. Theo quy tắc này, hàng hóa sẽ được phân loại vào nhóm cuối cùng trong danh sách nhóm được xem xét để phân loại.
Ví dụ: Một bộ sản phẩm sửa chữa bao gồm Cờ lê, Kìm, Tô vít. Trong đó, Cờ lê có mã HS nằm ở thứ tự cuối cùng trong danh sách các mã HS được xem xét. Do đó, để phân loại bộ sản phẩm sửa chữa này, bạn sẽ áp dụng mã HS của sản phẩm Cờ Lê cho toàn bộ bộ sản phẩm sửa chữa.
Quy tắc 4: Phân loại theo hàng hóa giống nhất
Trong trường hợp hàng hóa không thể phân loại theo các quy tắc đã được nêu trên, thì nó sẽ được phân loại vào nhóm hàng hóa giống nhất.
Quy tắc này áp dụng bằng cách so sánh hàng hóa cần phân loại với các hàng hóa tương tự đã được phân loại trước đó, từ đó xác định nhóm hàng hóa giống nhất. Các yếu tố để xác định hàng hóa giống nhau bao gồm: mô tả, đặc điểm, tính chất, và mục đích sử dụng của hàng hóa.
Quy tắc 5: Hộp đựng, bao bì
Quy tắc 5a: Hộp, bao, túi và các loại bao bì chứa đựng tương tự
Các loại bao, túi, hộp đựng phù hợp hoặc có hình dạng đặc biệt, dùng để chứa sản phẩm xác định, dùng trong thời gian dài và đi kèm với sản phẩm khi bán sẽ được phân loại cùng với sản phẩm bên trong.
Ví dụ: Túi dùng để đựng đàn guitar sẽ được áp mã HS cùng với đàn guitar.
Quy tắc 5b: Bao bì
Quy tắc này áp dụng cho việc phân loại các loại bao bì thường được sử dụng với mục đích đóng gói và chứa đựng hàng hóa, bao gồm các sản phẩm được nhập cùng hàng hóa như hộp carton, túi nilon,…
Quy tắc này không áp dụng cho các loại bao bì chất liệu kim loại có thể tái sử dụng.
Quy tắc 6: Giải thích cách phân loại và so sánh cho đúng
Để đảm bảo sự nhất quán trong việc phân loại hàng hóa và các phân nhóm của một nhóm, cần chú ý đến sự phù hợp của từng phân nhóm với nội dung cụ thể của chúng, đồng thời cũng cần so sánh chúng với chú giải của chương liên quan.
Đối với việc so sánh một sản phẩm giữa các nhóm hoặc phân nhóm khác nhau, quan trọng phải đảm bảo rằng so sánh được thực hiện ở cùng cấp độ, để có kết quả phân loại chính xác và nhất quán.
Hậu quả khi áp sai quy tắc áp mã HS của hàng hóa
Không tuân thủ đúng thứ tự 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa khi khai báo có thể dẫn đến nhiều hệ quả:
- Bị hải quan bác tờ khai, phải khai bổ sung hoặc khai lại, kéo dài thời gian thông quan.
- Truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính nếu mã HS sai dẫn đến khai thiếu thuế nhập khẩu, thuế GTGT hoặc thuế tiêu thụ đặc biệt.
- Vướng chính sách quản lý chuyên ngành: một số mã HS thuộc diện phải xin giấy phép, kiểm tra chuyên ngành hoặc công bố hợp quy; áp sai mã có thể khiến lô hàng bị giữ tại cảng.
- Ảnh hưởng đến ưu đãi thuế theo FTA: mã HS sai có thể khiến hàng hóa không được hưởng thuế suất ưu đãi dù đủ điều kiện xuất xứ.
Đây là lý do doanh nghiệp nên rà soát kỹ quy tắc áp mã HS của hàng hóa trước mỗi lô hàng mới, thay vì áp theo thói quen từ lô hàng cũ.
Vì vậy, nắm vững và áp dụng đúng thứ tự 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa (từ Quy tắc 1 đến Quy tắc 6) là bước bắt buộc trước khi mở tờ khai, không riêng với hàng hóa thông thường mà cả với máy móc, thiết bị dự án nhập khẩu nguyên chiếc hoặc tháo rời. Với hàng dự án, việc áp đúng quy tắc áp mã HS của hàng hóa còn ảnh hưởng trực tiếp đến giấy phép nhập khẩu và tiến độ thông quan tại công trình.
Câu hỏi thường gặp về quy tắc áp mã HS của hàng hóa
6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa gồm những gì?
Gồm Quy tắc 1 (chú giải chương và định danh hàng hóa), Quy tắc 2 (sản phẩm chưa hoàn thiện, hỗn hợp/hợp chất), Quy tắc 3 (hàng hóa thuộc nhiều nhóm), Quy tắc 4 (phân loại theo hàng hóa giống nhất), Quy tắc 5 (hộp đựng, bao bì) và Quy tắc 6 (so sánh phân nhóm cùng cấp độ).
Có tài liệu PDF chính thức về 6 quy tắc áp mã HS không?
Có, đây là các quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại (GRI) trong Công ước HS do WCO ban hành, được Việt Nam áp dụng qua Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu ban hành theo Thông tư của Bộ Tài chính. Bạn có thể lưu bài viết này để tra cứu nhanh song song với văn bản gốc.
6 nguyên tắc áp mã HS code có phải là 6 quy tắc áp mã HS của hàng hóa không?
Đúng, đây là cùng một bộ quy tắc, chỉ khác cách gọi (nguyên tắc/quy tắc) khi tra cứu trên các nguồn khác nhau, đều dựa trên Công ước HS của WCO.
Quy tắc nào được áp dụng đầu tiên khi xác định mã HS?
Quy tắc 1 luôn được xem xét trước tiên, dựa trên tên nhóm hàng và chú giải Phần/Chương liên quan; chỉ khi Quy tắc 1 chưa đủ căn cứ mới lần lượt xét đến các quy tắc tiếp theo.
Vì sao phải áp dụng đúng thứ tự khi dùng quy tắc áp mã HS của hàng hóa?
Vì Quy tắc 1 đến Quy tắc 6 có thứ bậc ưu tiên: chỉ khi quy tắc trước không đủ căn cứ phân loại mới được chuyển sang quy tắc sau, bỏ qua thứ tự dễ dẫn đến áp sai mã và bị hải quan bác tờ khai.
Áp sai mã HS của hàng hóa bị xử lý như thế nào?
Tùy mức độ, doanh nghiệp có thể bị buộc khai bổ sung, truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính về hải quan, hoặc chậm thông quan nếu mã HS sai ảnh hưởng đến chính sách quản lý chuyên ngành.
Xem thêm: Dịch vụ vận tải biển nội địa, ULD là gì? và DFC là gì?
Trên đây là 6 quy tắc áp mã HS Project Shipping muốn chia sẻ tới bạn, giúp bạn nắm chắc quy tắc áp mã HS của hàng hóa và tránh sai sót khi khai báo. Hy vọng những thông tin trong bài sẽ giúp bạn tìm được mã HS phù hợp và áp đúng quy tắc áp mã HS của hàng hóa cho mặt hàng của mình. Cần hỗ trợ khai báo? Gọi 0909 411 668 hoặc chat Zalo.
